Arcana nr 64 - 65 (4 - 5/2005) - ARCANA   

Oddajemy do rąk Czytelników kolejny numer specjalny. Nie tylko dlatego, że znów podwójny (za co serdecznie przepraszamy zwłaszcza na-szych prenumeratorów!), ale przede wszystkim ze względu na niemal całkowite wypełnienie jego treści dwoma tylko zagadnieniami. Stosunki polsko-rosyjskie — a szerzej: pytania o stan Rosji współczesnej, szanse w niej na polityczną zmianę, szanse na rozwiązanie historycznego węzła konfliktu Imperium i Rzeczypospolitej. I spór o IPN — a szerzej: o znaczenie pamięci o komunistycznym zniewoleniu i jego agenturalnym wymiarze we współczesności. Waga obu tych zagadnień dla polskiej wspólnoty politycznej usprawiedliwia może skupienie na nich całej uwagi w tym numerze.
Zbiegnie się on w czasie z wyborami w Polsce. Nie organizujemy przeglądu kandydatów, nie publikujemy rozmów z nimi, nie przedstawiamy przedwyborczych analiz czy prognoz. Z orientacji politycznej, jaką wyrażały „Arcana" w minionych 11 latach wynika ostrożna nadzieja na zmianę. Probierzem tej zmiany może być sposób stawienia czoła przez nowy układ rządzący Polską dwóm wyzwaniom, jakie staramy sie przedstawić w tym numerze. W głosach ekspertów, jakich zaprosiliśmy do dwóch odpowiednio ankiet, odsłania się kształt owych wyzwań. A także — w niektórych spośród nich — sugestie, jak im sprostać.
Cieszymy się bardzo, że do "bloku" polsko-rosyjskiego udało się (szczególnie do jego części historycznej) przyciągnąć autorów z Rosji, którzy dają świadectwo intelektualnej odwagi mierzenia sie z kartami najbardziej drażliwymi w stosunkach między naszymi narodami. I nam nie powinno jej zabraknąć — także gdy chodzi o zmierzenie się z komunistyczno-agenturalną spuścizną w samej Polsce, jaką w poruszający sposób przedstawiają w swych tekstach m.in. Jan Żaryn, Jacek Trznadel i Sławomir Cenckiewicz.
To teksty historyczne, które w tym numerze dominują. Mało w nim literatury, bo też niewiele w polskiej literaturze najnowszej dojrzałych prób przedstawienia tego splotu kłamstwa, nieszczęścia, odwagi, tchórzostwa, godności i podłości, jaki prowokował w ludzkich losach system komunistyczny i jego tajna policja. Nie ma dzieł takich, jak niedokończona, ostatnia powieść wielkiego pisarza rosyjskiego, Gieorgija Władimowa, którego najważniejsze książki mieliśmy okazję publikować w naszym wydawnictwie (Wierny Rusfctn, Generał ijego armia). Tu otwiera ona numer, w zdumiewający sposób łącząc główne jego wątki: dziedzictwa cywilizacji donosu i stosunków polsko-rosyjskich.